| |
| ENDÜSTRİDE OLUŞAN KİRLİ HAVA VE TOZLARIN NOKTA VAKUM YÖNTEMİ İLE KAYNAĞINDAN EMİLMESİ TEKNİKLERİ |
| |
Değerli sanayicilerimiz, yöneticilerimiz, müşterilerimiz, dostlarımız,
Birçok kaynaktan derlediğimiz, işçi sağlığı, iş güvenliği ve çevre açısından çok önemli saydığımız kritik ve yararlı bilgileri sizlerle paylaşmayı görev sayıyoruz.
Fabrikalarda üretimin çeşitli aşamalarında açığa çıkan toz, duman ve gazların, kokuların insan sağlığına zarar vermemesi için çalışma ortamından uzaklaştırılması gerekir. Ancak bu uzaklaştırma, klasik ortam havalandırma yoluyla yapıldığında verimli sonuçlar alınamamakta, çalışanların bu sağlığa zararlı havayı solumalarına engel olunamamaktadır. Aşağıda çalışma alanlarında çıkan toz, duman, gaz gibi hava kirleticilerin ve bunun dışında çalışma ortamında oluşan, insan sağlığını olumsuz etkileyerek çalışan hastalığına yol açabilecek diğer etkenlerden bahsedilerek bunların kontrol altına alınması ve ortadan kaldırılması için yöneticilerin uygulaması gereken yöntemler açıklanmış ve nokta vakum yöntemiyle toz, duman ve gazın kaynağında yakalanması teknikleri üzerinde durulmuştur. |
| |
| ÖZET |
| |
Fabrikalarda üretimin çeşitli aşamalarında açığa çıkan toz, koku, duman ve gazların, insan sağlığına zarar vermemesi için çalışma ortamından uzaklaştırılması gerekir. Ancak bu uzaklaştırma, klasik ortam havalandırma yoluyla yapıldığında, verimli sonuç alınamamakta ve çalışanların bu sağlığa zararlı havayı solumalarına engel olunamamaktadır. Çalışma ortamlarında açığa çıkan toz, duman, gaz gibi havayı kirleticilerin ve bunun dışında çalışma ortamında oluşan, insan sağlığını olumsuz etkileyerek çalışan hastalığına yol açabilecek diğer etkenlerden bahsedilerek bunların kontrol altına alınması ve ortadan kaldırılması için yöneticilerin uygulaması gereken yöntemler açıklanmıştır ve toz, duman ve gazın kaynağında yakalanması teknikleri üzerinde durulmuştur. |
| |
| 1.GİRİŞ |
| |
1.1. Çalışan Hastalığı Riski Yönetimi
İtalya sanayisinde tahmini iki milyon insan işten kaynaklanan hastalıkların sıkıntısını çekmektedir. Çalışmanın sebep olduğu hastalıklar nedeniyle her yıl neredeyse yirmi milyon iş günü kaybolmaktadır. Sonuçta hangi ülkede veya hangi meslek grubunda olursanız olun, mesleğe bağlı hastalıklar bütün Yöneticileri ilgilendirmektedir. Bu durum her ölçekte firmayı etkilemektedir. Aslında küçük kuruluşlardaki personelin hastalanmasının firmayı etkilemesi diğerlerinden daha fazla olmaktadır. Problemler önemsiz gibi görünerek başlar ve zaman içerisinde daha da kötüleşerek devam eder. Sonunda hastalık sürekli hale gelir, ölüme kadar giden sonuçlar yaratabilir. Çalışan hastalıkları sadece çalışanlara acı ve ıstırap vermekle kalmaz, aynı zamanda firmalar için ve sonunda toplum için finansal kayıplara neden olur. Çalışan hastalıklarının sebebini iyi anlayan ve önlem alan şirketler bu durumdan kurtulabilirler. |
| |
1.2. Çalışan Hastalıkları Nelerdir?
Bir çalışanın iş yerindeki tehlikelerden dolayı hastalığa maruz kalması bir mesleki hastalıktır. Aşağıdaki tabloda değişik hastalıklara neden olan bazı örneklemeleri görebilirsiniz. Bu listeyi İşyerinizde bulunan problem türlerine göre kullanabilirsiniz. Unutmayın ki küçük işyerleri, kuaförler, Kahvehaneler, çiftlikler ve garajlar bile risk altındadır. |
| |
| · Sağlık Riski |
· Etiketleri |
| Tehlikeli maddeleri solumak veya tehlikeli |
Kanser, astım, bronşit, solunum darlığı |
| maddelerle çalışmak. Asbest, solvent, |
zehirlenme, deri iltihabı ve yanıklar. |
| izosiyanat, tahta, hububat, silis tozları ve |
|
| diğer kimyasallar. |
|
| |
|
| |
|
| Biyolojik etkilere maruz kalmak. Virüsler, |
Hafif rahatsızlıklardan ciddi rahatsız- |
| bakteriler mantar ve parazitler.(Zirai ve |
lıklara kadar çeşitli hastalıklar.Hepatit B, lejyoner hastalığı gibi. |
| laboratuar çalışmaları, sağlık bakım |
|
| salonları gibi.) |
|
| |
|
|
| |
| 2. İŞYERLERİNDEKİ KİRLİ HAVA SAĞLIĞIMIZI NASIL ETKİLİYOR? |
| |
| İşyerlerinde, çalışma ortamı standardının yükseltilmesi, çalışanların sağlığının korunması için gerektiği gibi, iş kalitesini ve işyerinin verimliliğini artırması açısından da gereklidir. İş yerlerinde şu üç konu çok önemlidir: |
| |
Teknoloji bize konforlu, modern ürünler sunarken, bu ürünlerin üretimi sırasında bazı kirlilikler oluşmaktadır.
Bunlar;
• Tozlar,
• Dumanlar,
• Yağ ve diğer buharlar,
• Gazlardır. |
| |
Endüstride oluşan duman ve tozlar, aşağıdaki zararlıları içerir:
• Solventler
• Kaynak dumanları
• Partiküller
• Egzoz Gazları
• Lehim dumanı
• Kimyasallar - sıvılar |
| |
| Bu zararlılar, insan vücudunda beyin, akciğerler, deri, kan, böbrekler, kol-bacak sinirleri, karaciğer gibi birçok organda hasar yaparlar. Bu zararlılar, soluk aldığımızda vücudumuza girmeye çalışır ve vücudumuz bunlar karşısında savunmasız kalır. |
| |
| Hava içindeki tozların 10 mikrondan büyük olanları, ki bunlar gözle görünür tozlardır, burun ve boğaz içinde tutulur. Kül, karbon tozu, suni gübre tozu, çimento, cüruf, polen, un tozu, insan saçı bunlara örnektir. |
| |
| 1- 10 mikron arası büyüklükte olanlar ise bronşlara ulaşır. Bunlara bakteriler, süt tozu, boya pigmentleri, kükürt tozu örnek olabilir. |
| |
| 1 mikrondan küçük olanlar ise alveollere ulaşır. Bunlara da örnek vermek gerekirse sigara, kaynak dumanı, gres, yağ buharları, kurum ve virüsleri sayabiliriz. |
| Bu durumdan, partiküllerin %99 dan fazlasının akciğerlerimize ulaştığı ortaya çıkmaktadır. |
| |
| Partiküllerin düşüş hızlarına göz atmak, bunları yakalama tekniklerini açıklarken faydalı olacaktır. Hava akımı olmayan bir oda içinde, aşağıdaki düşüş hızları tespit edilir. |
| |
| PARTİKÜLLER |
DÜŞÜŞ HIZLARI |
| - 100 mikron |
- 500 mm/s |
| - 10 mikron |
- 6 mm/s |
| - 1 mikron |
- 0,07 mm/s |
| - 0,1 mikron |
- 0,002 mm/s |
| - 0,01 mikron |
- 0,0001 mm/s |
| |
|
|
| Buradan 1 mikron çapındaki bir partikülün 2 metre mesafeyi 8 saatte katettiğini görüyoruz. |
| |
| Sac kılı kalınlığı |
: |
100 mikron |
| Görülebilir büyüklük |
: |
10 mikron |
| Sağlığa zararlı partikül |
: |
< 5 mikron |
| Kaynak dumanı |
: |
< 1 mikron |
|
| |
| Metal imalat sektöründe en yoğun karşılaşılan kaynak dumanı ve taşlama tozu ile mücadele için, onların da özelliklerine bir bakalım. |
| |
| KAYNAK DUMANI |
| Partikül büyüklüğü: 0,2 – 0,8 mikron Isı enerjisi Düşük hız |
| |
 |
|
 |
| UAS Akrobat Egzoz Kolları ile Kaynak Dumanı Nokta Vakumu |
|
TAŞLAMA TOZU
Partikül büyüklüğü : 50 –100 mikron Mekanik enerji Yüksek hız |
| |
|
|
| |
|
 |
|
| |
| 3. HAVALANDIRMA NASIL OLMALIDIR ? |
| Çalışma ortamlarının çok iyi havalandırılmış olması gerekir. Ortama verilmesi gereken hava debisini hesap ederken, prosesten açığa çıkan kirliliği de göz önüne almalıyız. Konfor havalandırmasında yaptığımız kişi başına taze hava miktarı hesabını burada yapamayız. Ortama verilen taze havanın, çalışma alanlarında hava cereyanına sebep olmamasına dikkat etmeliyiz. Taze hava miktarını hesap ederken, ortamdan egzoz ettiğimiz hava miktarını göz önünde bulundurmalı, emme ve üfleme hava miktarlarını dengede tutmalıyız. |
| |
| Genel Havalandırma Yeterli Değildir. |
| Genel havalandırma duman veya tozun yoğunluğunu ancak bir miktar azaltabilir. Bu yöntemde kirliliğin bazı bölgelerde yoğunlaşmasına engel olamadığımız gibi, bazı bölgelerde de yoğun hava sirkülasyonu oluşabilir. Ayrıca büyük miktarlarda havanın dışarı atılması ile, aynı miktarlarda havayı içeri verirken yüksek ısıtma maliyetiyle karşılaşırız. Sabit emiş davlumbazları bazı yerlerde çözüm olabilir, ancak yine de çalışanların duman veya tozdan etkilenmesini önleyemez. Duman davlumbaza doğru yönlenirken, çalışanın soluma riski vardır. Buna karşı maskeler kullanılabilir. Bunlar da kullanım zorluğu ve sürekli ayar gerektirdiğinden tercih edilmemektedir. |
| |
| HAVA TEMİZLEME METODU – 1 |
| |
 |
|
Sabit emiş davlumbazı Sadece belirli sabit yerlerde çalışır.
Çalışırken kirliliğe maruz kalma riski vardır. İyi bir verim almak için büyük hava miktarlarına ihtiyaç vardır |
|
| |
| HAVA TEMİZLEME METODU – 2 |
| |
 |
|
Yüz maskesi Yerinde kullanıldığında iyi koruma sağlar Bazı geçici işyerleri için sonuç alınacak tek çözüm olabilir. Kullanımı rahat değildir. Kirleticiler etrafta kalır. Devamlı ayar gerektirir. En uygun çözüm,Nokta Vakum Sistemi ile kirliliği kaynağında yakalamaktadır. Spiral taş gibi el aletlerine monte edilen emiş sistemleri, çok az bir hava ile, tozları kaynağında tutabilir. Yüksek Vakum Mobil Ünitelerle en etkili emiş yöntemleri sağlanır. |
|
| |
| |
| |
| HAVA TEMİZLEME METODU – 3 |
| |
- El aletlerine montajlı emiş sistemi Kirliliğin kaynağında çalışır.
- Çok az hava gerekir.
- Her alete takılabilir.
Kaynak, lehim dumanı ve pudra-ilaç tozu gibi uçuşan tozları kaynağında tutabilmek için en uygun yöntem, UAS Akrobat Egzoz Kollarıdır. Bu kollar, çalışmaya engel olmadan, işin şekline göre ayarlanarak çıkan toz ve dumanları en etkili şekilde yakalar. UAS Akrobat Egzoz Kolları her |
| |
UAS OTOMATİK TEMİZLEMELİ YÜKSEK VAKUM MOBİL KARTUŞ FİLTRE ÜNİTELERİ |
| |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
UAS - 93 070 005
UAS - 93 070 006 |
UAS - 23 200 08
UAS - 23 200 09 |
|
|
|
|
|
|
|
UAS - 23 200 10 |
UAS - 28 010 030 |
UAS - 10 600 84 |
|
| |
| |
| HAVA TEMİZLEME METODU – 4 |
| |
- UAS Akrobat Egzoz Kolu Her yere uygundur.
- Çalışmaya engel olmaz.
- İşin şekline göre ayarlama imkanı vardır.
- Yüksek verimlidir.
Eğer kaynak sırasında çıkan partikülleri bir kum tanesi kabul edersek aynı yaklaşım ile taşlama sırasında çıkan partiküller bir basketbol topu büyüklüğü kadardır ve hızı kum tanesinin hızından 100 kat fazladır. Bu örnek ile kaynak ve taşlama partiküllerini yakalamak ve taşımak için farklı metodların uygulanması gerektiği kolayca anlaşılmaktadır. |
| |
| KAYNAK DUMANLARI |
| |
| Yakalama hızı : 0,5 - 5 m/s |
| Kanal içi hız : 6 - 14m/s |
| |
| TAŞLAMA TOZLARI |
| |
| Yakalama hızı : 15 - 18 m/s |
| Kanal içi hız : |
| |
UAS AKROBAT EGZOZ KOLLARI İLE NOKTA VAKUM |
| |
|
| |
|
| |
| |
| EGZOZ BAŞLIKLARI KARŞILAŞTIRMASI |
| |
 |
|
Verimsiz Egzoz Başlığı Yakalama,
bir oval yüzeye bağlı olarak etkindir, emiş alanı kısıtlıdır. Tepe kısmından dışarı sızan yüksek orandaki hava aspire edilecektir. Ölçülen verim oranı %70’tir. |
| |
|
|
| |
|
|
 |
|
Verimli Egzoz Başlığı
Emiş alanı kaynak alanının tamamını karşılayacak şekilde dizayn edilmiştir. 360° Dönebilir egzoz başlığı sayesinde hertürlü kaynak işlemine adapte edilebilir. Flanşları sayesinde hava sızması önlenmiştir.Hava ayar damperi ile hava emiş miktarı ayarlanabilir. UAS egzoz başlıklarının ölçülen verim oranı sıradan egzoz başlıklarından %40 daha fazladır. |
| |
|
|
|
| |
| |
Otomotiv Endüstrisinde, fabrika içinde motorun çalıştırılması gerektiğinde, otomobilin egzost borusuna bağlı ve banttaki otomobille birlikte hareket edebilen emici hortumların olması gerekmektedir. Otomobil servis istasyonlarında da aynı şekilde kapalı mahalde araç çalıştırıldığında, egzost borusuna takılı emiş sisteminin, egzost dumanını derhal dışarı atması gerekmektedir. Emiş sırasında mutlaka egzoz gazı kadar taze hava da emilip gaz sıcaklığı düşürülmelidir. |
| |
|
| |
| |
|
| |
| |
| 4. ÇALIŞMA ORTAMINDAN EMİLEN TOZ VE DUMANI NEREYE ATMAMIZ GEREKİR ? |
| |
| Ülkemizde yasalar ve yönetmelikler; çok yoğun olmamak, çevre için çok tehlikeli olmamak ve komşuların şikayetine sebep olmamak kaydıyla dumanların dışarı atılmasına izin vermektedir. Ancak çalışma ortamında açığa çıkan tozların ve dumanların partikül filtresi, elektrostatik filtre, Aktif karbon filtre, hava yıkama gibi çeşitli yöntemlerle filtre edilerek havanın geri kazanılması en uygun yöntemdir. Bu bir filtre maliyeti getirecektir. Ancak kışın ısıtılan iç havayı dışarı atmayarak, enerji tasarrufu sağlayacak, aynı zamanda dış hava miktarının azaltılmasıyla, havalandırmanın getireceği yatırım ve işletme maliyetlerini de azaltacaktır. |
| |
Saygılarımızla |
ÜNVEREN HAVA SİSTEMLERİ |
|
| |
